Goryczka wiosenna Gentiana verna

Goryczka wiosenna (Gentiana verna L.) – gatunek rośliny należący do rodziny goryczkowatych.

Liście skórzaste, lśniące, zebrane w rozetę przy samej ziemi. Są one eliptyczne lub jajowate, z zaostrzonymi końcami, o długości do 3 cm i szerokości 8 mm. Oprócz nich posiada wyrastające naprzeciwlegle liście łodygowe w 1–3 okółkach. Są one mniejsze i węższe. Ostatni okółek rośnie bezpośrednio pod nasadą kielicha kwiatowego. Kwiaty kolor kwiatów intensywnie lazurowoszafirowy – bardzo charakterystyczny. Kwiat na szczycie łodygi, pojedynczy o długości do 2 cm. Kielich zrosłodziałkowy, rurkowaty, o 5 ząbkach i 5 oskrzydlonych krawędziach. Długość rurki: 15-30 mm. Obok płatków korony występuje jeszcze przykoronek złożony z drobnych, białoniebieskich płatków przy nasadzie właściwych płatków. Szyjka słupka o butelkowatym, wydłużonym kształcie z białym, kolistym znamieniem. Pręcików 5, o nitkach przyrośniętych do dolnej części rurki kwiatu. Łodyga niska, czterokanciasta, do kilkunastu cm wysokości. Pod ziemią roślina posiada kłącze wytwarzające rozłogi. Owoc dwudzielna torebka z drobnymi i drobnobrodawkowanymi nasionami bez skrzydełek.

Biologia i występowanie


Występuje w środkowej i południowej części Europy, w Afryce Północnej (Maroko) oraz w Azji Zachodniej i Na Kaukazie. W Polsce rośnie w Tatrach, Pieninach oraz na Spiszu (pomiędzy Kacwinem i Łapszami Niżnymi). Występuje też we wschodnich Sudetach, ale jest tam bardzo rzadka. Środkowo- i południowoeuropejska roślina górska.

Rozwój
Bylina. Kwitnie od maja do lipca, czasami, gdy jesień jest ciepła i słoneczna, zakwita powtórnie. Na noc, w czasie deszczu i wiatru oraz gdy temperatura spadnie poniżej 10 °C jej kwiaty zamykają się.
Siedlisko
Rośnie w górach, na podłożu wapiennym na halach, łąkach, skalnych upłazach, polanach. Jej zasięg pionowy wynosi od 800 do ok. 2100 m n.p.m. W Tatrach najwyższym miejscem gdzie rośnie jest Krzesanica w Czerwonych Wierchach (2123 m n.p.m.).
Fitosocjologia
Gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Seslerietea variae.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-01-21 09:13:00]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=51551636. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-11-30].
  • Zbigniew Mirek: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Halina Piękoś-Mirkowa. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
Przypisane cechy
ogólne roślina chroniona
ogólne roślina użytkowa
ogólne bylina
barwa kwiatów płatki białe
barwa kwiatów płatki niebieskie
symetria kwiatu symetria rurkowata
kształt blaszki liście jajowate
kształt blaszki liście eliptyczne
ulistnienie naprzeciwległe
rodzaj owoców torebki
rodzaj owoców skrzydełka
wygląd łodygi łodyga czterokanciasta
pora kwitnienia maj
pora kwitnienia czerwiec
pora kwitnienia lipiec