Traganek jasny Astragalus australis

Traganek jasny (Astragalus australis (L.) Lam.) – gatunek rośliny należący do rodziny bobowatych. Łacińska nazwa rodzaju pochodzi od greckiego słowa astragalos oznaczającego kostkę do gry i odnosi się do kształtu nasion.

Liście pierzasto–złożone z 4–8 par wąskoeliptycznych lub podłużnie lancetowatych listków. Na spodniej stronie są rzadko, biało owłosione. Dolne przylistki są podługowate lub eliptyczne i zrosłe z sobą, górne są lancetowate i przeważnie wolne. Kwiaty zebrane w 6–15 kwiatowe grono, wraz z szypułką dłuższe od liścia, z kąta którego wyrasta. Kielich jest przylegająco, czarniawo owłosiony. Korona biaława, z lekkim żółtym odcieniem i fioletowym szczytem łódeczki. Skrzydełka są dwudzielne, blaszka żagielka odgięta w górę. Słupek nagi. Pokrój roślina o płożącej się i łukowato podnoszącej się łodydze i zdrewniałym korzeniu. Wysokość 10–20 cm. Roślina owłosiona, wszystkie włoski są pojedyncze. Owoc podłużnie eliptyczny, nagi strąk na trzonku do dwóch razy dłuższym od kielicha. Ma długość do 2,5 cm i zawiera nerkowate nasiona.

Biologia i występowanie


Występuje w Azji (Syberia, Rosja, Mongolia), środkowej, wschodniej i południowej Europie oraz w Ameryce Północnej (Kanada i północne i wschodnie obszary USA). Gatunek występujący w subarktycznej strefie klimatycznej. W Polsce występuje wyłącznie w Tatrach i Pieninach. Z Tatr podany był z następujących stanowisk: Kominiarski Wierch, Stoły, Raptawicka Grań, Raptawicka Turnia, Wąwóz Kraków, Pisaniarski Żleb, Wysoka Turnia, Rzędy Tomanowe, Ciemniak od strony Rzędów, Gładkie Upłaziańskie, Twardy Upłaz, Chuda Turnia, Mała Świstówka, Wielka Świstówka nad Wantulami, Długi Giewont, Łysanki, Kalacki Upłaz, Wielki Giewont, Mały Giewont, Dolina Mułowa. W Pieninach występuje tylko w najwyższych, skalistych partiach Trzech Koron na wysokości 845–980 m.
Został znaleziony w kopalnej florze w Krościenku. Występował tutaj w tundrze w okresie zlodowaceń.

Bylina, hemikryptofit. Rośnie w murawach na skałach i upłazach, głównie o ekspozycji południowej i południowo-zachodniej, rzadko północnej, spotkać go można także na piargach u podnóży skał. W Tatrach występuje wyłącznie na wapiennym podłożu. Najwyżej występuje na Wielkim Giewoncie (1890 m n.p.m.). Kwitnie w czerwcu i lipcu. Rozmnaża się przez nasiona, zawiązuje ich dość dużo. Podczas wilgotnego lata w 2001 w Pieninach nasiona kiełkowały w strąku. Liczba chromosomów 2n = 48. Gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Seslerietea variae.
Występuje w dwu odmianach:
Astragalus australis var. australis (syn. Phaca australis L.)
Astragalus australis var. olympicus Isely (syn. A. olympicus Cotton)
W Polsce występuje tylko odmiana australis.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2017-10-21 19:23:39]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=48749731. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-05-27].
  • Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • The International Plant Names Index. [dostęp 2017-01-24].
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  • P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-26].
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  • Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.