Aronia czarna Aronia melanocarpa

Aronia czarna, aronia czarnoowocowa (Aronia melanocarpa (Michx.) Elliott) – gatunek krzewu należący do rodziny różowatych. Pochodzi ze wschodnich wybrzeży kontynentu północnoamerykańskiego, na którym występuje w stanie dzikim. W Polsce uprawiany na plantacjach, sporadycznie sadzony w lasach. Na Pomorzu lokalnie zadomowiony (kenofit) – może występować tam na torfowiskach stwarzając zagrożenie dla ich wartości przyrodniczej.

Liście naprzemianległe, ciemnozielone, długości do 6 cm. Jesienią pomarańczowe, do czerwonych. Kwiaty zebrane w baldachogrona. Pokrój krzew osiągający wysokość 2 do 2,5 m, wyjątkowo 3 m. Owoce jagody o barwie ciemnogranatowej, prawie czarnej i słodkawym, aromatycznym miąższu. Owoce o średnicy ok. 10 mm, pokryte delikatnym, meszkowatym nalotem.

Biologia i występowanie


Rozwój
Roślina wieloletnia, nanofanerofit. Kwitnie w maju na biało.
Siedlisko
Spotykana równie często na terenach podmokłych, jak i bardzo suchych. Roślina o niewielkich wymaganiach glebowych, dobrze rośnie także na glebach IV i V klasy. Toleruje niskie temperatury sięgające -35 °C. Preferuje stanowiska od w pełni nasłonecznionych do półcienia.


Roślina owocowa – coraz częściej uprawiana w ogrodach działkowych. Uprawa jest tym bardziej atrakcyjna, że aronia nie ma specjalnych wymagań glebowych. W chwili obecnej znanych jest ok. 15 odmian wyhodowanych na bazie tego gatunku, odkrytego w XVII i XVIII wieku na terenie obecnych Stanów Zjednoczonych i Kanady. Do Rosji przywieziono aronię ok. 1834 roku jako eksponat do ogrodów botanicznych, skąd „uciekła” rozprzestrzeniając się na pogórza Ałtaju oraz europejską część Rosji. Bywa, że jest nazywana również aronką.
Przemysł spożywczy: wykorzystywana do produkcji dżemów, konfitur, soków i nalewek, można jej także użyć jako naturalnego barwnika do przetworów (w tym galaretek, likierów, win). Owoce aronii spożywane na świeżo są mało smaczne.
Roślina ozdobna: Aronia uprawiana jest coraz częściej jako roślina dekoracyjna, ze względu na liście przybierające jesienią pomarańczową a potem czerwoną barwę.
Roślina lecznicza:
Surowiec zielarski – surowcem są świeże lub suszone owoce. Zawierają one dużą ilość antocyjanów, fenolokwasy, garbniki, pektyny, witaminy (sporo witaminy C i P) oraz sole mineralne: potas, wapń, fosfor, magnez, żelazo i pierwiastki śladowe: jod, mangan, molibden.
Skład chemiczny: w świeżej masie dojrzałych owoców znajduje się 74-83 procent wody i 17-26 procent suchej masy. Cukry stanowią 6,2-10,8 procent świeżej masy owoców, natomiast kwasy 0,7-1,3 procent w przeliczeniu na kwas jabłkowy. Ponadto stwierdzono obecność garbników, pektyn, barwników oraz pierwiastków chemicznych jak rad, molibden, żelazo i jod. Substancje garbnikowe (zawartość 0,35-0,6 procent suchej masy), nadają owocom cierpki smak, stąd rzadko nadają się do bezpośredniej konsumpcji. Najcenniejszą zaletą aronii jest bogactwo witamin, zwłaszcza występujących w śladowych ilościach w innych owocach i warzywach.
Działanie: owoce aronii czarnej, a także sok z nich można polecać w profilaktyce i leczeniu nadciśnienia tętniczego, arteriosklerozie, katarze żołądka oraz żylaków odbytu. Owoce aronii zawierają od 1200 do 5000 mg witaminy P, podczas gdy w owocach uprawianych tradycyjnie na terenie Polski zawartość tej witaminy nie przekracza kilkudziesięciu mg. Zaznaczyć należy, że w sokach i mrożonkach witamina ta prawie w pełni zachowuje swoją aktywność.
Zbiór i suszenie: suszenie owoców przeprowadza się zaraz po zbiorze rozkładając cienką warstwą w cienistym i przewiewnym miejscu, najlepiej jeżeli jest możliwość rozłożenia owoców na sicie.Sztuka kulinarna: z owoców aronii można przygotować soki, dżemy, powidła, galaretki, marmolady. Sok z aronii może być używany do barwienia innych soków. Bardzo cennym surowcem jest susz z owoców. Po zalaniu wrzątkiem daje napar o pięknym rubinowym kolorze, co świadczy o zachowaniu aktywnej witaminy P. Dzięki dużej zawartości antocyjanów sok z aronii może zastąpić w przemyśle spożywczym barwniki sztuczne. Rozcieńczony 100 razy ma jeszcze intensywnie różową barwę. Świeżo zerwane owoce posiadają cierpki posmak wynikający z zawartości garbników, jeśli jednak zje się je po kilku dniach lub przemrozi w lodówce – unika się tego nieprzyjemnego smaku.
W kosmetyce stosuje się sok z aronii w dużych rozcieńczeniach. Jest pomocny przy oparzeniach słonecznych. Przeciwwskazania: nadkwaśność i wrzody żołądka.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-01-28 05:29:19]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=52303547. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Mieczysław Czekalski: Zieleń miasta Kluczborka. Kluczbork: Urząd Miejski w Kluczborku, 2006. ISBN 83-918776-4-7.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-26].
  • M. Naruszewicz, I. Laniewska, B. Milo, M. Dluzniewski. Tu-W27:7 Combination therapy of statin with flavonoids-rich extract from chokeberry fruits enhanced reduction in CAD risk markers in patients after MI. „Atherosclerosis Supplements”. 7 (3), s. 175, 2006. DOI: 10.1016/S1567-5688(06)80682-3 (ang.). 
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-25].
  • B. Tokarska-Guzik, Z. Dajdok, M. Zając, A. Zając, A. Urbisz, W. Danielewicz: Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych. Warszawa: Generalna Dyrekcja Ochrony Srodowiska, 2012. ISBN 978-83-62940-34-9.
Przypisane cechy
ogólne krzew
ogólne roślina lecznicza
ogólne roślina jadalna
ogólne roślina ozdobna
ogólne kenofit
ogólne roślina owocowa
ogólne roślina uprawiana
kraj pochodzenia: Ameryka Północna
gatunek obcy
forma życiowa wg Raunkiæra nanofanerofit
barwa kwiatów płatki białe
typ kielicha działki kielicha trójkątne
typ kielicha działki kielicha brązowe
typ kielicha działki zaostrzone
typ kielicha działki lekko omszone
typ kielicha działki lekko omszone
korona kwiatu i typ kwiatostanu korona o płatkach wolnych
korona kwiatu i typ kwiatostanu kwiatostan
korona kwiatu i typ kwiatostanu baldachogrono
symetria kwiatu kwiat promienisty
kształt blaszki liście jajowate
kształt blaszki od spodu omszone
jesienna barwa liści czerwonawa
jesienna barwa liści pomarańczowa
jesienna barwa liści czerwona
jesienna barwa liści czerwona
kolor liścia ciemnozielone
ulistnienie liście skrętoległe
okres dojrzewania owoców sierpień
okres dojrzewania owoców wrzesień
kolor owoców czarne
rodzaj owoców jagoda
rodzaj owoców kuliste
powierzchnia owocu meszkowaty nalot
pora kwitnienia maj
pora kwitnienia czerwiec
siedlisko Gleby suche i piaszczyste
siedlisko tereny podmokłe